Het verschil tussen formeel, informeel en non-formeel leren

Formeel, informeel en non-formeel leren: wat betekenen deze leervormen? Welke gebruiken we het meest, en hoe verschillen ze van elkaar? In dit blogartikel verduidelijken we het onderscheid.

70/20/10-visie op leren

Allereerst is het goed om te weten hoe we informeel en formeel leren plaatsen in ons leerproces. Hiervoor gebruiken we in deze blog het 70/20/10-concept van Charles Jennings. Met dit concept legt hij uit hoe wij leren in de omgevingen waarin we ons bevinden. Hij onderscheidt 3 fasen in het leerproces:

  • 10% leren we d.m.v. een gestructureerd trainingsprogramma (formeel leren);
  • 20% leren we van anderen;
  • 70% leren we door ervaring (informeel leren).

Wat is informeel leren?

Je bent al vanaf je geboorte bezig met informeel leren. Denk aan de momenten dat je een blokkenhuis bouwde, de Nederlandse taal leerde van je ouders, maar ook het goed leren plassen op de wc. Deze vorm van leren kan plaatsvinden in een georganiseerde leersetting, maar ook daarbuiten. Het zijn de momenten waarop je iets leert door het te ervaren.

Het 70/20/10-principe toont aan dat we het best leren door ervaring. Deze ontwikkelingen zien we ook terug in de praktijk. Steeds meer organisaties streven naar "learning on the job". Hiervoor creëren zij een organisatie met een leercultuur. Er heerst namelijk een groeiende behoefte aan continu leren in de gehele organisatie, voornamelijk omdat de wereld steeds sneller verandert en kennis sneller veroudert. Deze snelle ontwikkelingen maken leren via gestructureerde trainingsprogramma's, ook wel formeel leren genoemd, moeilijker.

Wat is formeel leren?

Anders dan informeel leren, draait het bij formeel leren om de gestructureerde en systematische vorm van leren. Je leert binnen een omgeving die ontworpen is om te leren. Het doel is het behalen van een erkenning, certificaat of diploma.

Tot voor kort richtten organisaties hun leeractiviteiten hoofdzakelijk op het formeel leren. De Learning & Development-afdeling zocht cursussen en opleidingen van externe aanbieders of gebruiksvriendelijke e-learningtrajecten. Daarbij speelde "learning on the job" lange tijd op de achtergrond. Tegenwoordig is deze scheiding minder aanwezig en overlappen deze twee leervormen elkaar.

Het verschil tussen formeel en informeel leren

Voor de duidelijkheid zetten we de verschillen tussen formeel en informeel leren even voor je op een rijtje:

Formeel leren:

  • Gepland
  • Gestructureerd en systematisch
  • Expliciete begeleiding

Informeel leren:

  • Toevallig en ervaren
  • Onbewust, weinig gestructureerd
  • Zonder expliciete begeleiding (learning on the job)

Wat is non-formeel leren?

Naast de besproken informele en formele manier van leren, bestaat er ook nog non-formeel leren. Deze vorm van leren is semi-gestructureerd en wordt hierdoor tussen formeel en informeel leren geplaatst. We verstaan hieronder de geplande activiteiten met een leercomponent die bewust in de werkomgeving worden geplaatst. Denk aan zelfstudie, coaching, e-learning en expertgesprekken.

Behoefte aan zelfsturing vraagt om toegankelijk leeraanbod

Hoewel er nog steeds een onderscheid wordt gemaakt tussen informeel, formeel en non-formeel leren, gaan medewerkers het liefst zelfgestuurd aan de slag. Medewerkers willen steeds vaker initiëren welke leervorm voor hen wenselijk is. Of het hierbij gaat om vakkennis of persoonlijke groei is minder belangrijk. Het gaat uiteindelijk om het doel dat de medewerker voor ogen heeft en de motivatie om te leren.

Hoe ga je hier als organisatie het best mee om? Maak leren toegankelijk door het tot een onderwerp van gesprek te maken. Zorg daarnaast voor toegankelijke leermiddelen en bied mogelijkheden aan voor persoonlijke coaching. Hierdoor vindt leren sneller zelfgestuurd plaats.

Zoals we in het 70/20/10-concept hebben gezien, leren medewerkers het meest on the job. Zelfsturing is dan ook afhankelijk van de ervaring die medewerkers hebben op hun werk. Zorg voor deze ervaring door onderling kennisdeling te stimuleren. Wil je weten hoe je dit het best kunt doen? In het onderstaande e-book lees je wat goed kennismanagement precies inhoudt en wat wel en niet werkt.