Wat is het verschil tussen competenties en vaardigheden?

De begrippen "competenties" en "vaardigheden" worden vaak door elkaar gebruikt, terwijl het twee verschillende dingen zijn. Wat is nu eigenlijk het verschil tussen competenties en vaardigheden? En hoe coach je je medewerkers of zelfs je hele team hierop? We leggen het uit in deze blog.

Wat zijn competenties?

Competenties zijn een geheel van kennis, vaardigheden en attitudes.¹

  • Kennis: de informatie en ervaring die iemand heeft. Kennis is nodig om te werken in een bepaalde functie. Zo heeft een programmeur de kennis nodig om in een bepaalde programmeertaal code te schrijven die de gewenste functies uitvoert, en moet een kok weten hoe hij hygiënisch werkt.
  • Vaardigheden: de fysieke handelingen waarin iemand bekwaam is. Denk aan een verpleegkundige die injecties kan geven, of een assistente die weet hoe ze efficiënt afspraken plant in een bepaald systeem.
  • Attitudes: de aangeleerde houding die iemand aanneemt ten opzichte van de wereld. Waar is iemand goed in? Zelfbewustheid van de eigen kwaliteiten leidt tot een beter beeld van competenties.

Als medewerkers deze kennis, vaardigheden en attitudes combineren, leidt dat uiteindelijk tot succesvol gedrag.

Hoe herken je of een medewerker een competentie bezit?

Je herkent een competentie door gedragsindicatoren waar te nemen. Onder gedragsindicatoren verstaan we beschrijvingen van concreet waarneembaar gedrag dat de aanwezigheid van een competentie aantoont.

Dit kan van alles zijn, zoals bijvoorbeeld de competentie "communicatief vaardig zijn". Bijpassende gedragsindicatoren zijn: het leggen en onderhouden van contacten, efficiënte communicatie voeren, ideeën bondig en helder formuleren, en op (non-)verbale wijze respect tonen voor de inbreng van anderen. Je test de ontwikkeling van een competentie aan de hand van de gedragsindicatoren die hieraan zijn gekoppeld.

Wat zijn vaardigheden?

Vaardigheden zijn een onderdeel van competenties. Het is een onderdeel dat succesvol gedrag bepaalt. Dat is ook meteen het grootste verschil tussen de twee. Vaardigheden zijn activiteiten waarin iemand bedreven is. Competentie is dus een veel ruimer begrip dan vaardigheid. Met vaardigheden breng je kennis in de praktijk.

Om communicatief vaardig te zijn (competentie), heeft iemand communicatieve vaardigheden nodig. Denk aan vaardigheden zoals luisteren, samenvatten en doorvragen. Als je in staat bent goed naar iemand te luisteren, ben je in staat om te begrijpen wat hij of zij echt bedoelt. Tegelijkertijd geef je de ander het gevoel dat hij of zij gehoord wordt. Ook het in eigen woorden samenvatten en herhalen wat een ander zegt, is een vaardigheid. Daarnaast kom je met doorvragen tot de kern van het verhaal. Wat beweegt iemand? Waarom is het belangrijk?

De onderliggende vaardigheden van een competentie bepalen of een competentie uiteindelijk succesvol is.

Competenties en vaardigheden stimuleren op de werkvloer

Nu je weet wat competenties en vaardigheden zijn, vraag je je misschien af hoe je medewerkers kunt helpen deze te ontwikkelen. Om medewerkers te helpen hun competenties te ontwikkelen zijn training, opdrachten en routine nodig.

Wel is het belangrijk rekening te houden met de motivatie van je medewerkers. Zo kunnen negatieve overtuigingen zich voordoen. Denk aan overtuigingen als "ik mag geen fouten maken" of "ik heb hier geen tijd voor".

Besteed daarom genoeg aandacht aan het doel: maak duidelijk waarom competentieontwikkeling nodig is. Als medewerkers niet gemotiveerd zijn om hun competenties te ontwikkelen en niet inzien wat het hen kan opleveren, wordt het lastig om er tijd en moeite in te steken. Leren is niet alleen een kwestie van doen. Ook motivatie, intelligentie, talent en kansen spelen een grote rol.

Competentiehandboek

Hoe ga je hiermee om? Wij hebben een competentiehandboek geschreven waarin we stap voor stap uitleggen hoe je de competenties van medewerkers efficiënt ontwikkelt en stimuleert. Benieuwd? Download het handboek hier.

¹http://www.hrwijs.be/thema/wat-zijn-competenties